Tetradya Fallot çi ye? Tetradya Fallot nexweşiyeke girîng a dilê zayînî ye ku bandorê li gera xwînê ya normal a dil dike. Ev nexweşî di nav gel de wekî “Nexweşiya Zarokê Şîn” jî tê naskirin. Di vê nexweşiyê de çar kêmasiyên avahî yên cuda di dil de bi hev re hene. Kêmbûna herikîna xwînê ber bi pişikên ve û gihîştina xwîna kêmoksîjen li laş dikare bibe sedema şînbûna pitikan. Divê pisporên kardiolojiya zarokan û emeliyatê ya dilê zarokan tetradya Fallot binirxînin. Çar kêmasiyên dil ên di tetradya Fallot de Bingeha nexweşiyê çar anomaliyên avahî pêk tînin: 1. Kêmasiya dîwarê navbera ventrîkulan Hebûna qulikekê di navbera her du odeyên jêrîn ên dil de ye. Ev vekirîbûn dikare bibe sedema tevlihevîna xwîna dewlemend bi oksîjen û xwîna kêmoksîjen. 2. Tengbûna riya derketinê ber bi pişikên ve (stenoza pulmoner) Tengbûna riya ku xwînê ji dil ber bi pişikên ve digihîne. Ev dikare mîqdara xwîna ku digihîje pişikên kêm bike. 3. Veguheztina cihê aortayê Aorta, ku xwînê digihîne laş, li ser qulikê di navbera ventrîkulan de cih digire, ne li cihê xwe yê normal. 4. Hîpertrofiya ventrîkula rastê Qalindbûna masûlkeya ventrîkula rastê ya dil e. Ev rewş bi gelemperî ji ber zêdebûna zextê ya ku ji tengbûna riya derketinê ber bi pişikên ve çêdibe, pêş dikeve. Nîşanên tetradya Fallot çi ne? Nîşan dikarin li gorî giraniya nexweşiyê û mîqdara xwîna ku digihîje pişikên ve biguherin. Nîşanên herî gelemperî ev in: - Şînbûna lêvan, ziman û çermê - Bêhna bilez - Westîn di dema xwarinxwarinê de - Zêdebûna kêmbûna giraniyê - Zêdebûna şînbûnê di dema girînê an xwarinxwarinê de - Zû westîn û derengmayîna pêşketinê - Qeyranên ji nişka ve şînbûnê û kêmbûna oksîjenê Şînbûna ji nişka ve û giran, zehmetiya nefesê an guhertina hişyarîyê alîkariya lezgîn a bijîşkî dixwaze. Tetradya Fallot çawa tê teşhîskirin? Di hin pitikan de nexweşî dikare berî zayînê bi ekokardiyografiya fetusê were dîtin. Piştî zayînê, pisporê kardiolojiya zarokan gelek muayeneyan dike. Rêbazên sereke yên teşhîsê ev in: - Ekokardiyografî - Pîvandina têrbûna oksîjenê - Elektrokardiyografî - Wêneyê tîrêjên X yê sîngê - Ger hewce be, tomografiya kompîturî ya dil an kateterîzasyona dil Ekokardiyografî rêbaza bingehîn a teşhîsê ye ji bo nirxandina kêmasiyên avahî yên dil. Emeliyata tetradya Fallot kengî tê kirin? Tetradya Fallot bi gelemperî dermankirina neştergeriyê dixwaze. Dema emeliyatê li gorî rewşa tenduristiyê ya pitikê, giraniya şînbûnê, anatomîya dil û pêşketina damarên pişikê tê diyarkirin. Di gelek pitikên ku rewşa wan aram e de, emeliyata sererastkirina tevahî dikare di 3–6 mehên yekem ên jiyanê de were plansazkirin. Lê pitikên ku kêmbûna oksîjenê ya giran an şînbûna eşkere hene, dibe ku zûtir hewceyê destwerdanê bin. Emeliyata tetradya Fallot çawa tê kirin? Armanca dermankirina neştergeriyê ew e ku kêmasiyên avahî yên dil bêne sererastkirin, herikîna xwînê ya têr ber bi pişikên ve were misoger kirin û oksîjenkirina laş baştir bibe. Di emeliyata sererastkirina tevahî de bi gelemperî du destwerdanên sereke tên kirin: 1. Girtina qulikê di dil de Vekirîbûna di navbera ventrîkulan de bi alîkariya perçeyek taybet a neştergeriyê tê girtin. 2. Rakirina tengbûna riya derketinê ber bi pişikên ve Cihê teng ku herikîna xwînê ber bi pişikên ve asteng dike tê firehkirin. Ger hewce be, valva pulmoner û avahiyên derdora wê jî tên tedawîkirin. Di hin pitikan de, berî sererastkirina tevahî, dibe ku emeliyata şuntê ya demkî an destwerdaneke bi kateterê were kirin da ku herikîna xwînê ber bi pişikên ve zêde bibe. Ma emeliyata tetradya Fallot xeternak e? Emeliyata tetradya Fallot emeliyateke girîng a dilê vekirî ye ku pisporiya taybet dixwaze. Bi saya teknîkên nûjen ên neştergeriyê û derfetên lênihêrîna giran a zarokan, di gelek nexweşan de encamên serkeftî tên bidestxistin. Lê wekî her emeliyatê, dibe ku tevliheviyên wekî xwînrijîn, enfeksiyon, tevliheviyên rîtma dil û pirsgirêkên fonksiyona dil derkevin holê. Asta xetereyê bi temen û giraniya pitikê, taybetmendiyên anatomîk ên dil û pirsgirêkên tenduristiyê yên din ve girêdayî ye. Pêvajoya başbûnê piştî emeliyatê Piştî emeliyatê, pitik pêşî di beşa lênihêrîna giran a emeliyata dilê zarokan de tê şopandin. Di dema başbûnê de: - Fonksiyonên dil û nefesê tên şopandin. - Asta oksîjenê ya di xwînê de tê kontrolkirin. - Xwarinxwarin û zêdebûna giraniyê tên nirxandin. - Rîtma dil û gera xwînê bi rêkûpêk tên şopandin. - Dermankirina pêwîst bi dermanan tê plansazkirin. Dirêjahiya mayîna li nexweşxaneyê û leza başbûnê dikarin li gorî her zarokî biguherin. Ma zarok dikarin piştî emeliyata tetradya Fallot jiyaneke normal bijîn? Piştî dermankirineke neştergeriyê ya serkeftî, gelek zarokên bi tetradya Fallot dikarin mezin bibin, xwendina xwe bidomînin û beşdarî çalakiyên fizîkî yên li gorî temenê xwe bibin. Lê emeliyat her tim nayê wê wateyê ku hemû pirsgirêkên dil bi awayekî daîmî ji holê rabûne. Di hin nexweşan de, di salên paşîn de dibe ku kêmbûna fonksiyona valva pulmoner, mezinbûna ventrîkula rastê an tevliheviyên rîtma dil pêş bikevin. Ji ber vê yekê dibe ku destwerdanên din jî hewce bibin. Girîng e ku zarokên ku emeliyata tetradya Fallot derbas kirine, heta dawiya jiyanê ji aliyê tîmên kardiolojiyê yên di nexweşiyên dilê zayînî de pispor ve bên şopandin. Çima teşhîsa zû û dermankirina rast girîng in? Ger tetradya Fallot di wextê xwe de neyê dermankirin, dikare bibe sedema kêmbûna giran a oksîjenê û pirsgirêkên pêşketinê. Teşhîsa zû, plansazkirina guncaw a neştergeriyê û şopandina kardiolojiyê ya birêkûpêk dikarin alîkar bin ku tevliheviyên ji ber nexweşiyê kêm bibin. Bîr bînin: Tetradya Fallot nexweşiyeke giran a dilê zayînî ye, lê bi neştergeriyê dikare were dermankirin. Emeliyat di dema rast de û şopandina birêkûpêk a heta dawiya jiyanê dikarin alîkariya zarokan bikin ku jiyaneke saxlemtir û çalaktir bijîn.